Ο Ν. 4808/2021, στο Μέρος ΙΙΙ (άρθρα 24-55), ενσωμάτωσε την υπ’ αριθμόν 1158/2019 Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, σχετικά με την ισορροπία μεταξύ της επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους γονείς και τους φροντιστές. Οι ρυθμίσεις έχουν άμεση εφαρμογή και στους άτυπους εργαζόμενους φροντιστές, από την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου, την 19η.6.2021. Σκοπός του Νόμου είναι αφενός, η προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της προαναφερθείσας Οδηγίας και αφετέρου η επίτευξη της ισότητας μεταχείρισης και ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών στην εργασία και απασχόληση, μέσω παρεχόμενων διευκολύνσεων και προστασίας σε γονείς και φροντιστές. 

 

  • Πεδίο εφαρμογής: 

Οι ρυθμίσεις εφαρμόζονται στους φροντιστές, οι οποίοι εργάζονται με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου τόσο στον ιδιωτικό, όσο και στον δημόσιο τομέα, με οποιαδήποτε σχέση εργασίας ή μορφή απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων μερικής απασχόλησης και ορισμένου χρόνου, των συμβάσεων ή σχέσεων προσωρινής απασχόλησης και της έμμισθης εντολής, ανεξάρτητα από τη φύση των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Με βάση τον νόμο ορίζεται ως «Φροντιστής»: Εργαζόμενος που παρέχει προσωπική φροντίδα ή υποστήριξη σε συγγενή ή πρόσωπο, που κατοικεί στο ίδιο νοικοκυριό με τον εργαζόμενο και που έχει ανάγκη σημαντικής φροντίδας ή υποστήριξης για σοβαρό ιατρικό λόγο. Άρα για πρώτη φορά αναγνωρίζεται νομοθετική η έννοια των άτυπων φροντιστών.

  1. Εργασιακά Δικαιώματα Φροντιστών τα οποία προβλέπονται με τον ν. 4808/21: 

Α) Άδεια Φροντιστή:

  • Έως 5 ημέρες ανά έτος,
  • Άνευ αποδοχών,
  • Τουλάχιστον 6 μήνες απασχόλησης συμπληρωμένοι στον εργοδότη,
  • Για φροντίδα συγγενή ή προσώπου που κατοικεί στο ίδιο νοικοκυριό,
  • Συγγενής: Ο/η σύζυγος, ο/η σύντροφος με σύμφωνο συμβίωσης, τα τέκνα (φυσικά και θετά), οι γονείς, τα αδέλφια και οι συγγενείς εξ αγχιστείας στον ίδιο βαθμό,
  • Για σοβαρό ιατρικό λόγο που βεβαιώνεται με ιατρική γνωμάτευση.

Β) Απουσία για λόγους ανωτέρας βίας: 

  • Έως 2 φορές τον χρόνο από 1 μέρα κάθε φορά,
  • Με αποδοχές,
  • Δεν απαιτείται minimum απασχόλησης στον εργοδότη,
  • Για επείγοντα οικογενειακά ζητήματα σε περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος,
  • Βεβαίωση με ιατρική γνωμάτευση νοσοκομείου ή θεράποντος ιατρού

Γ) Άδεια λόγω ασθένειας παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους:

  • Έως 6 εργάσιμες ημέρες ανά έτος, 
  • Άνευ αποδοχών, 
  • Εφάπαξ ή τμηματικά,
  • Αυξάνεται σε οκτώ (8) εργάσιμες ημέρες, εάν ο δικαιούχος προστατεύει δύο παιδιά και σε δεκατέσσερις (14) εργάσιμες ημέρες, εάν προστατεύει περισσότερα από δύο.
  • Στα «εξαρτώμενα παιδιά ή άλλα μέλη της οικογένειας» που έχουν ανάγκη για φροντίδα ή υποστήριξη περιλαμβάνονται: α) Τα παιδιά έως δεκαέξι (16) ετών,  β) Τα παιδιά άνω των δεκαέξι (16) ετών που έχουν αποδεδειγμένα ανάγκη από ειδική φροντίδα, για λόγους βαριάς ή χρόνιας ασθένειας, ή αναπηρίας, γ) Ο ή η σύζυγος, εφόσον για λόγους οξείας, βαριάς ή χρόνιας ασθένειας ή αναπηρίας δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί,  δ) Οι γονείς και οι άγαμοι αδελφοί και αδελφές που, για λόγους οξείας, βαριάς ή χρόνιας ασθένειας ή αναπηρίας ή ηλικίας, δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν, εφόσον ο εργαζόμενος έχει τη φροντίδα τους και το ετήσιο εισόδημά τους δεν είναι μεγαλύτερο από 8.886€.

Δ) Ευέλικτες Ρυθμίσεις Εργασίας πχ. τηλεργασία, ευέλικτο ωράριο, μερική απασχόληση:

  • Για λόγους φροντίδας 
  • Τουλάχιστον 6 μήνες απασχόλησης συμπληρωμένοι στον εργοδότη
  • Ο εργοδότης εξετάζει την αίτηση και οφείλει να απαντήσει εντός μήνα.
  • Δεν είναι υποχρεωτική η αποδοχή από τον εργοδότη. Αν την απορρίψει οφείλει να τεκμηριώσει το γιατί.
  • Όταν λήξει η συμφωνηθείσα περίοδος ο εργαζόμενος επιστρέφει στην προηγούμενη μορφή απασχόλησης.
  • Μπορεί να επιστρέψει και νωρίτερα κατόπιν αιτήσεώς του, αν μεταβλήθηκαν οι συνθήκες.

 

  • Πως εξασφαλίζονται τα ανωτέρω δικαιώματα απέναντι στον εργοδότη;

Κατά τη λήξη κάθε άδειας ή ευέλικτης ρύθμισης ο εργαζόμενος επιστρέφει με τους ίδιους όρους και συνθήκες απασχόλησης όπως πριν. Απαγορεύεται κάθε διάκριση ή συνέπεια κατά εργαζομένου ο οποίος άσκησε τα δικαιώματα του ή κατήγγειλε την επιχείρηση ή κίνησε νομική διαδικασία για μη συμμόρφωση με τα ανωτέρω δικαιώματα. Παραβίαση της ανωτέρω υποχρέωσης έχει ως αποτέλεσμα ποινικές και διοικητικές κυρώσεις κατά του εργοδότη. Γεννάται επίσης αξίωση προς αποζημίωση του εργαζομένου, η οποία καλύπτει την ζημία, καθώς και την ηθική βλάβη. Ως Φορείς Προστασίας των εργαζομένων ορίζονται ο Συνήγορος του Πολίτη, η Επιθεώρηση Εργασίας και τα Δικαστήρια.

  • Προστασία από απόλυση:

Απαγορεύεται ρητά και είναι άκυρη η καταγγελία της σύμβασης εργασίας εργαζόμενου, επειδή ζήτησε ή άσκησε δικαίωμα που προβλέπεται στο Μέρος ΙΙΙ. Σε περίπτωση απόλυσης εργαζομένου, ο εργοδότης υποχρεούται να γνωστοποιεί τους λόγους της απόλυσης εγγράφως. Παραβίαση της υποχρέωσης αυτής του εργοδότη συνιστά μαχητό τεκμήριο, ότι η καταγγελία της σύμβασης εργασίας έλαβε χώρα κατά παράβαση της παρ. 1 του άρθρου 48. Αν εργαζόμενος, τεκμηριώνει ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής πραγματικά περιστατικά ικανά να στηρίξουν την πεποίθηση, ότι απολύθηκε γιατί ζήτησε ή έλαβε άδεια ή διευκόλυνση του παρόντος Μέρους, εναπόκειται στον εργοδότη να αποδείξει, ότι η απόλυση έγινε για άλλους λόγους.

 

Ευχαριστούμε θερμά την Εργατολόγο Δικηγόρο κα Αφροδίτη Αρνογιαννάκη